{"id":318,"date":"2021-11-10T18:26:00","date_gmt":"2021-11-10T18:26:00","guid":{"rendered":"https:\/\/ogrenentip.com\/?p=318"},"modified":"2021-11-19T11:39:33","modified_gmt":"2021-11-19T11:39:33","slug":"clayton-m-christensen-how-will-you-measure-your-life-kitabindan-ogrendiklerim-3-ve-son","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ogrenentip.com\/?p=318","title":{"rendered":"Clayton M.Christensen – “How Will You Measure Your Life?” Kitab\u0131ndan \u00d6\u011frendiklerim – 3 ve son"},"content":{"rendered":"\n

School of experience – Deneyimlerin \u00d6nemi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Christensen kitab\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n yeti\u015fme s\u00fcre\u00e7leri ve bu anlamda ebeveynlerin katk\u0131lar\u0131na da farkl\u0131 ba\u015fl\u0131klarda vurgu yap\u0131yor. Ailelerin ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n teknoloji, modern ekonomik d\u00fczen ve refah seviyesinin art\u0131\u015f\u0131 gibi nedenlerle de\u011fi\u015fmesinin etkilerinden birinin daha fazla ev i\u015finin veya evde aile fertlerinin sorumlulu\u011funda olan i\u015flerin d\u0131\u015far\u0131dan hizmet al\u0131narak veya makineler ile yap\u0131labilir hale gelmesine vurgu yap\u0131yor. Burada temizlik, \u00fct\u00fc, basit tamirat, \u00e7ama\u015f\u0131r vb. eskiden aile fertlerinin aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc sorumluluklar\u0131n hizmet olarak al\u0131nmas\u0131n\u0131n \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimine etkisi olabilece\u011finden bahsediyor. \u00c7ocuklara sorumluluk vermenin ve onlara hata yapma ve \u00f6\u011frenme f\u0131rsat\u0131 tan\u0131man\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli oldu\u011funu vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n

Burada kulland\u0131\u011f\u0131 i\u015f hayat\u0131ndan bir \u00f6rnek de ger\u00e7ekten \u00e7ok ilgin\u00e7. Dell uzun y\u0131llar \u00f6nce piyasada daha hakim ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir konumdayken pek \u00e7ok i\u015fini o zamanlar sadece bir tedarik\u00e7i ve fason \u00fcretici olan Asus firmas\u0131ndan hizmet olarak almaya ba\u015fl\u0131yor. Bu asl\u0131nda mali olarak \u00e7ok da mant\u0131kl\u0131 ve Dell gelirleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan ilk zamanlarda \u00e7ok verimli oluyor. Ancak zaman i\u00e7erisinden Asus o kadar deneyim ve saha tecr\u00fcbesi ediniyor ki \u015fu anda da hepimizin bildi\u011fi gibi bilgisayar pazar\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir oyuncusu konumuna geliyor. Burada kritik olan \u015fey baz\u0131 \u015feyleri tabi ki hizmet olarak almak hem insanlar i\u00e7in hem de firmalar i\u00e7in mant\u0131kl\u0131 olsa da as\u0131l varl\u0131k nedenini d\u0131\u015far\u0131ya \u00e7\u0131karmak, hizmet al\u0131m\u0131 haline sokmak her zaman \u00e7ok dikkatli ele al\u0131nmal\u0131 ve sak\u0131n\u0131lmal\u0131, zira bir g\u00fcn varl\u0131k nedeni ortadan kalkabilir veya ikame edilebilir.<\/p>\n\n\n\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ailelerinin i\u015f ikamesinden sa\u011flanan zaman ve efor kazanc\u0131n\u0131 \u00e7ocuklar\u0131 kurslara ve spor faaliyetlerine g\u00f6ndererek giderdiklerini ancak bunun da her zaman benzer etki yapmayaca\u011f\u0131n\u0131, bu tip faaliyetlerin daha \u00e7ok ebeveyni tatmin etmeye y\u00f6nelik oldu\u011funu ve \u00e7ocu\u011fun yeni bir yetene\u011fi \u00f6\u011frenmesi, bir zorlu\u011fu alt etmesi ve hayat dersi \u00e7\u0131karabilece\u011fi imkanlar\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak yaratabildi\u011fine de\u011finiyor.<\/p>\n\n\n\n

Bunlar yerine veya ek olarak yap\u0131lacak \u015fu; \u00e7ocuk kendi geli\u015flimi i\u00e7in kendi iste\u011fiyle, tabi burada veli y\u00f6nlendirmesi ve alternatifler sunulmas\u0131 \u00f6nemli, herhangi bir aktiviteye y\u00f6nelmeli ve orada tamamen kendi \u00e7abas\u0131 ile ba\u015far\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ile kar\u015f\u0131la\u015fmal\u0131. Bu durum \u00e7ocu\u011fa sadece o sporu veya etkinli\u011fi \u00f6\u011fretmek gibi bir g\u00f6revi de\u011fil de \u00e7ocu\u011fun \u00f6\u011frenmeyi \u00f6\u011frenmesini, yeni bir yetene\u011fi kazanmak i\u00e7in \u00e7aba harcamay\u0131 \u00f6\u011frenmesini ve hatadan ders \u00e7\u0131karmay\u0131 bilmesini sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Geldi\u011fimiz noktada as\u0131l olan\u0131n, deneyim (school of experience) ile edineceklerimiz ve m\u00fcmk\u00fcn olduk\u00e7a deneyimi \u015fekillendirmeden nas\u0131l olduysa \u00f6yle ya\u015famam\u0131z gerekti\u011fi oluyor, tabi ki her durumda elimizden gelen en iyiyi hem kendimiz hem de \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z i\u00e7in yapmal\u0131y\u0131z ancak hata yapmak ve bunlardan al\u0131nacak dersi de unutmamak laz\u0131m, terslik veya yanl\u0131\u015f se\u00e7imlerin hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 bir ortam sadece r\u00fcyalarda olur ve bu r\u00fcyada b\u00fcy\u00fcyen ki\u015fi ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez.<\/p>\n\n\n\n

Yap\u0131labilecek \u015feylerden birsi de \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimi i\u00e7in onlara sorumluluk vermek, \u00f6rne\u011fin pikni\u011fe veya kampa giderken kendi \u00e7antas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamas\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek ve eksik bir \u015fey olursa da m\u00fcmk\u00fcn olduk\u00e7a tamamlamamak ve sonucunu g\u00f6rmesini sa\u011flamak, bu pek \u00e7ok durum i\u00e7in \u00e7e\u015fitlendirilebilir. Herkesin ba\u015f\u0131na gelen son dakika \u00f6devlerin yeti\u015ftirilmesi konusunda da m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca ve ne kadar \u00e7ocu\u011fumuza iyilik yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnsek de devreye girmeden \u00e7ocu\u011fun sonuca katlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n

Christensen kendi hayat\u0131ndan bir \u00f6rne\u011fi de payla\u015f\u0131yor, annesinin 6 \u00e7ocuk ile u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendisine pek \u00e7ok sorumluluk verdi\u011fini bunlardan birsinin de kendi \u00e7orap deliklerini dikmek oldu\u011funu anlat\u0131yor. Bunun kendisini \u00e7ok zorlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak zamanla iyi bir diki\u015f yapabilir olmas\u0131ndan ve her bakt\u0131\u011f\u0131nda \u00e7orap deli\u011findeki yamay\u0131 kendi yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in gurur duydu\u011fundan bahsediyor. Burada ne kadar k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6nemsiz olsa da \u00e7ocu\u011fun \u201cbunu ben yapt\u0131m\u201d diyebilmesinin \u00f6nemini vurguluyor.<\/p>\n\n\n\n

Family culture to set – K\u00fclt\u00fcr olu\u015fturma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bir ailenin veya \u015firketin asl\u0131nda en \u00f6nemli dayana\u011f\u0131, olu\u015fturdu\u011fu k\u00fclt\u00fcrd\u00fcr, zira \u00e7ocuklar aileden hangi de\u011ferleri \u00f6\u011frendilerse o de\u011ferler ile hayatta yaln\u0131z kald\u0131klar\u0131nda ya\u015farlar ve geli\u015fmeye devam ederler. Bu \u015firketler i\u00e7in de ge\u00e7erlidir.<\/p>\n\n\n\n

Bir aile olarak bu konuda ne yap\u0131labilece\u011fine gelirsek, \u00f6ncelikle Christensen ebeveynler olarak oturup ailemizin de\u011ferlerinin ne olaca\u011f\u0131n\u0131 belirlemeyi ilk i\u015f olarak \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyuyor. \u00d6rne\u011fin \u00e7al\u0131\u015fkanl\u0131k, yarat\u0131c\u0131l\u0131k, sayg\u0131 ve benzeri de\u011ferler i\u00e7in karar verip temel olanlar\u0131 se\u00e7mek ve t\u00fcm hayat\u0131m\u0131z\u0131 buna g\u00f6re ya\u015famak \u00f6nemli, yapt\u0131klar\u0131m\u0131z da bunlar\u0131 hep desteklemeli. \u00d6rne\u011fin tamir edilecek bir \u015fey varsa ve biz yapabiliyorsak onu hemen yapmal\u0131y\u0131z ve \u00e7al\u0131\u015fmaktan ka\u00e7mamal\u0131y\u0131z zira \u00e7al\u0131\u015fkan olma de\u011ferimizi en k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015ftaki \u00e7ocu\u011fumuzdan ergenlik \u00e7a\u011f\u0131ndaki \u00e7ocu\u011fumuza kadar hissettirebilelim hatta bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aile i\u00e7inde i\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fc ile yaparsak ve keyif ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 hissettirerek devam edersek ailede neyin de\u011ferli oldu\u011fu net bir \u015fekilde g\u00f6sterebilmi\u015f olabiliriz. Bu, k\u00fclt\u00fcr\u00fc in\u015fa etmektir ve bir seferde olmaz o y\u00fczden ebeveynler olarak her f\u0131rsatta bunlar\u0131 destekleyecek somut hareketler ile harekete ge\u00e7meliyiz ve denemekten vazge\u00e7memeliyiz. Ne kadar yorgun olsak da veya zaman\u0131m\u0131z olmasa da aile k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc yaratmak i\u00e7in vazge\u00e7meden devam etmeliyiz.<\/p>\n\n\n\n

Burada da en ba\u015fta bahsetti\u011fimiz kaynak aktar\u0131m\u0131, ani planlar ve zamana yayg\u0131n uzun d\u00f6nemli planlar devreye giriyor, burada bize hangi kaynaklar\u0131 ve durumu ele alarak neyin bizim temel de\u011ferlerimiz oldu\u011funu belirlemek kal\u0131yor. Bu kolay olmasa da yap\u0131lmas\u0131 gereken bir ad\u0131m. De\u011ferler belirlendikten sonra t\u00fcm fertlerin buna uymas\u0131 ve genel bir uyum durumu \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Full value thinking vs marginal thinking theory \u2013 Blockbuster \u2013 Netflix \u00d6rne\u011fi<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Christensen kararlar\u0131m\u0131zda nas\u0131l bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 ile bakmam\u0131z gerekti\u011fini ve bunun nelere mal olabilece\u011fini de ayr\u0131nt\u0131l\u0131 olarak ele al\u0131yor. Firmalar ve bizler asl\u0131nda hareketlerimiz belirlerken marjinal ve toplam maliyet hesab\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ile hareket edebiliyoruz. Bunlar i\u00e7inde bulundu\u011fumuz duruma g\u00f6re iyi ele al\u0131nmas\u0131 gereken y\u00f6ntemler, hep birisine odaklanmak ve esnek olmamak bize kaybettirebilir. Burada kritik olan daha \u00f6nce de bahsedildi\u011fi gibi durumu iyi analiz ederek gerekeni yapabilmek.<\/p>\n\n\n\n

Burada g\u00fczel bir \u00f6rnek ile devam edebiliriz, Christensen bu konuda kitab\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir k\u0131s\u0131m payla\u015fm\u0131\u015f ben olabildi\u011fince \u00f6zet olarak aktaraca\u011f\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Blockbuster Amerika\u2019da uzun y\u0131llar boyunca VHS kasetler ile film kiralama pazar\u0131nda en b\u00fcy\u00fck oyuncu olarak faaliyet g\u00f6sterdi. \u0130\u015f modelleri temel olarak kasetlerin d\u00fckkanlarda sergilenmesi, \u00e7e\u015fidin bol tutulmas\u0131 ve yayg\u0131n bayi a\u011f\u0131na dayal\u0131yd\u0131. M\u00fc\u015fteriler kasetleri d\u00fckkanlara gelip se\u00e7iyor ve \u00fcyelik ile kiralama yap\u0131yorlard\u0131, kendilerine tan\u0131nan s\u00fcrede kasetleri geri getirmezlerse de gecikme cezas\u0131 \u00f6demek zorundayd\u0131lar. Uzun y\u0131llar y\u00fcksek karl\u0131l\u0131kla devam eden bu i\u015f modeli, bir noktada pazar\u0131 iyi analiz eden Netflix firmas\u0131n\u0131n yeni y\u00f6ntemi ile tan\u0131\u015ft\u0131. Netflix benzer \u015fekilde kiralama i\u015fine girdi ancak i\u015f modeli olarak ayl\u0131k veya y\u0131ll\u0131k abonelik paketleri sunmak ve DVD\/kasetleri m\u00fc\u015fterilere mail yoluyla g\u00f6ndermeyi se\u00e7ti. Burada hi\u00e7 bir d\u00fckkana gerek duyulmuyordu. M\u00fc\u015fteriler istedikleri film listesini abonelik ba\u015f\u0131nda olu\u015fturuyorlar, ard\u0131nda da ayda belirli adetler ile kendilerine bu filmler iletiliyordu. M\u00fc\u015fteriler izledikleri kullan\u0131m s\u00fcresi biten filmleri abonelikleri s\u0131ras\u0131nda ald\u0131klar\u0131 Netflix taraf\u0131ndan bedeli ba\u015ftan \u00f6denmi\u015f olan haz\u0131r posta zarflar\u0131na koyup geri g\u00f6nderiyorlar ve takiben kendilerine yeni filmleri iletiliyordu. Blockbuster\u2019\u0131n dev d\u00fckkan a\u011f\u0131na, 80 binleri bulan \u00e7al\u0131\u015fan say\u0131s\u0131na, dev da\u011f\u0131t\u0131m a\u011f\u0131na ve m\u00fc\u015fterileri \u00e7ileden \u00e7\u0131karan gecikme cezalar\u0131na hi\u00e7 gerek yoktu.<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte bu durumda Blockbuster yava\u015f yava\u015f pazarda kendine yer bulmaya ba\u015flayan bu i\u015f modelini bir noktada ele ald\u0131, y\u00f6neticiler uzun de\u011ferlendirmeler yapt\u0131lar ve bu modelin \u00e7ok ni\u015f bir kitleye hitap etti\u011fine, elde edilen kar\u0131n ve pazar\u0131n marjinal oldu\u011funa ve dikkate almaya de\u011fer olmad\u0131\u011f\u0131na, kendi i\u015f modellerinin o g\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131 ile \u00e7ok daha fazla kar getirdi\u011fine odakland\u0131lar. Di\u011fer bir deyi\u015fle m\u00fc\u015fterinin memnuniyeti, i\u015f modeli kolayl\u0131\u011f\u0131, gelece\u011fin ne getirece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve bu anlamda bu nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck tehdidin, b\u00fct\u00fcnsel bir bak\u0131\u015fla maliyetlerini g\u00f6ze almak yerine, k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131na odakland\u0131lar. Alternatifi hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmediler, gerek duymad\u0131lar zaten i\u015fler iyiydi\u2026<\/p>\n\n\n\n

\u0130\u015fte d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 buras\u0131yd\u0131, Blockbuster y\u00f6neticilerinin bu durumu o s\u0131radaki karlar\u0131, var olan yat\u0131r\u0131mlar\u0131 ve muhtemel alternatifin karl\u0131l\u0131k anlam\u0131nda marjinal kalmas\u0131 g\u00f6z\u00fcyle ele almalar\u0131 o anda anla\u015f\u0131lmasa da b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131m\u0131n ayak sesleriydi. Takip eden y\u0131llarda Netflix pazar pay\u0131n\u0131 \u00e7ok h\u0131zl\u0131 artt\u0131rd\u0131, m\u00fc\u015fteri say\u0131s\u0131 artt\u0131. Blockbuster taraf\u0131 da tam tersi y\u00f6nde gitti ve dev firma 2010 y\u0131l\u0131nda iflas a\u00e7\u0131klad\u0131, binlerce d\u00fckkan kapand\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Bu konuda g\u00fczel bir i\u00e7erik ve daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 aktar\u0131m i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki videoyu izleyebilirsiniz:<\/p>\n\n\n\n

\n